Psie smutki
Kastracja tak jak sterylizacja wzbudza wiele kontrowersji i emocji, jako, że jest stanem nieodwracalnej bezpłodności. Człowiek zaczyna się zastanawiać jak by się czuł sam, gdyby odebrano mu możliwość posiadania potomstwa. W sieci znaleźć można wiele cennych artykułów poświęconych zaletom, wadą i mitom o sterylizacji. Bo właśnie owe mity powodują niechęć, strach i fałszywe spojrzenie na ten zabieg. One właśnie powodują, że ludzie nie znając prawdy, jej zalet, ulegają starym i nieprawdziwym stereotypom.
Sterylizacja młodej suki zapobiega większości nowotworów sutka.
Sterylizacja suki przed jej pierwszą cieczką zmniejsza ryzyko wystąpienia nowotworu sutka 200 razy w porównaniu do niesterylizowanych suk. Sterylizacja wykonana pomiędzy pierwszą, a drugą cieczką zmniejsza to ryzyko 13 razy (Schneinder 1969, Schneinder 1970). Rak sutka jest najczęstszym rodzajem pojedynczego raka (single type of cancer), występującego u niesterylizowanych suk (Bastianello 1983, Kusch 1985).
Ropomacicze jest poważną infekcją, która zazwyczaj jest zwykle kosztowna w leczeniu oraz nierzadko kończy się śmiercią zwierzęcia. Jest to częsta choroba niesterylizowanych suk, pojawiająca się najczęściej po cieczce. Nowotwór macicy zdarza się u psów względnie rzadko, jednak jest równie kosztowny w leczeniu i niebezpieczny dla zdrowia zwierzęcia, co ropomacicze. Podczas sterylizacji macica jest usuwana, dzięki czemu likwidujemy szanse wystąpienia tych chorób, a także mięsaka Sticker'a, torbieli jajników, zapalenia sutka, nowotworu jajników, skrętu macicy i wypadnięcia pochwy.
Wokół nas jest o wiele za dużo niechcianych psów. Wysterylizowane/ wykastrowane osobniki nigdy nie przyczynią się do pogorszenia tego problemu. Suki w cieczce podkopują ogrodzenia, przeskakują ponad nimi, wydrapują pazurami wyjścia, a nawet potrafią kopulować przez ogrodzenie, jeśli nie mają innego wyjścia. Samce posuwają się do takich samych skrajności, by dostać się do suki w cieczce.
Gdy suka ma cieczkę, trudno z nią spacerować, nawet na smyczy. Poza tym zostawia plamy krwi w całym domu, jeśli nie zabezpieczymy jej specjalnymi majtkami. W tym czasie może ona być niespokojna oraz sfrustrowana. W czasie cieczki nie może ona również uczestniczyć w zajęciach ze szkolenia, w zawodach lub konkursach.
Prostata, u starszych, niekastrowanych psów często ulega powiększeniu lub infekcjom. Choroby takie jak powiększenie gruczołu krokowego, ostre lub przewlekłe zapalenie prostaty, nowotwory gruczołów okołoodbytowych oraz ropnie gruczołu krokowego są częste. Większość tych schorzeń nie występuje u psów kastrowanych (Cowan 1991, Krawiec 1992, 1994).
Większości zalet kastracji, jako pomocy w radzeniu sobie z problemami behawioralnymi, znanych jest od lat. Mowa tu o zmniejszeniu agresji, włóczęgostwa, zachowań pseudokopulacyjnych oraz niszczenia przedmiotów (Combemale 1929, Hatr 1976, Heidenberger 1990, Hopkins 1976, Maarschalkerweerd, Neilson 1997, etc). Trzeba jednak pamiętać, że gwarancją skuteczności jestk zabieg wykonany przed całkowitym osiągnięciem dojrzałości płciowej. Rzecz jasna, że szkolenie jest tutaj również wielką pomocą. (Askwe 1992, Beaver 1983, Blackshaw 1991, Crowell-Davis 1991, Fry 1987, Knol 1989, Line 1986, Neilson 1997)
Nowotwór jąder jest najczęstszym rodzajem nowotworu u psów w okresie reprodukcyjnym, oraz najczęstszym rodzajem nowotworu u wszystkich niekastrowanych samców (Bastianello 1983, Kusch 1985). Kastracja, usuwając jądra, likwiduje ryzyko wystąpienia tej choroby.
Sterylizowane/kastrowane psy zwykle żyją dłużej o około 2 lata w porównaniu z niekastrowanymi osobnikami (Bronson 1981, Kraft 1996).
To prawda, że psy po kastracji i suki po sterylizacji mają większą skłonność do odkładania tkanki tłuszczowej (Fettman 1997, Root 1995). Brak hormonów płciowych może wpłynąć na obniżenie metabolizmu (Flynn 1996), jednak niektóre badania jednak nie stwierdzają różnic w wadze zwierząt sterylizowanych (Salmeri 1991a).
Z drugiej strony, psy są zazwyczaj sterylizowane zaraz po osiągnięciu dojrzałości. W tym czasie w ich organizm zaczyna zwalniać i nawet zwierzęta niesterylizowane mogą zacząć przybierać na wadze. Jeśli zauważysz pierwsze objawy otyłości, po prostu zmniejsz mu dzienną dawkę pokarmu oraz zapewnij dużo ruchu.
To prawda, że psy, które były wysterylizowane przed osiągnięciem całkowitej dojrzałości mogą być trochę wyższe niż osobniki niesterylizowane/niekastrowane. Hormony płciowe, w okresie dojrzewania, blokują wzrost kości, więc u psów wysterylizowanych kości rosną trochę dłużej. Różnica we wzroście tych zwierząt jest bardzo niewielka i ma niewielkie znaczenie, zważywszy, że psy kastrowane/sterylizowane nie są psami wystawowymi. Badania nie wykazują żadnych różnic we wzroście w przypadku wykonania zabiegu sterylizacji w wieku 6 - 10 tygodni oraz po 7 miesiącu (Crenshaw 1995, Lieberman 1987).
U niektórych wysterylizowanych psów może wystąpić problem z kontrolowanym wydalania moczu. Dotyczy to zwłaszcza suk, ale zdarza się również u samców (Aaron 1996, Arnold 1997a). Wynika to najprawdopodobniej z tego, że brak hormonów płciowych osłabia miesień zwieracz pęcherza moczowego (Gregory 1994). Jedne badania wskazują, że problem niekontrolowanego oddawania moczu występuje u 20% wszystkich sterylizowanych i kastrowanych psów (Arnold 1997a), inni weterynarze twierdzą, że ten odsetek jest znacznie niższy (Thrusfield 1993).
Na szczęście, problem najczęściej sprowadza się do kilku kropel tu i ówdzie, i leczenie zwykle jest proste i niedrogie, na przykład używając fenylpropanolaminy (Arnold 1997b, Heughebaert 1988). Czasami niezbędne może być podawanie estrogenu. Problem nietrzymania moczu może trwać przez całe życie psa, często jednak zanika po kilku miesiącach lub latach (Heughebaert 1988, Arnold 1989). Warto także pamiętać, że u starszych psów często pojawia się problem niekontrolowanego oddawania moczu, nawet, jeśli nie są one wysterylizowane.
Niektóre psy, zwłaszcza suki, mogą mieć problem z obniżeniem funkcji tarczycy po sterylizacji (Panciera 1994). Na szczęście problemy z tarczycą można bez problemu leczyć. Niedoczynność tarczycy zdarza się również u psów niesterylizowanych.
Z każdym zabiegiem chirurgicznym łączy się ryzyko, które wynika zarówno z istoty zabiegu jak i z niebezpieczeństwa związanego z narkozą. Wskaźnik powikłań w przypadku sterylizacji i kastracji jest jednak bardzo niski i poważne komplikacje zdarzają się bardzo rzadko, zwłaszcza w przypadku zastosowania najnowszych technologii medycznych. Znaczące powikłania zdarzają się w około 1 - 4% sterylizacji (Pollari 1995, 1996). Sterylizacja i kastracja są bezpieczniejsze dla zwierzęcia, jeśli przeprowadzone są w młodym wieku (Fagella 1994).
W Polsce sterylizacja i kastracja kosztują od 100 do 400 złotych, w zależności od płci i wzrostu psa oraz od miejsca zamieszkania. Raz w roku Stowarzyszenie Obrońców Zwierząt ARKA przeprowadza ogólnopolską akcję sterylizacji, podczas której wybrane kliniki znacznie obniżają koszt tego zabiegu. W większych miastach działają też fundacje, które pomagają osobom, których nie stać na sterylizację swojego psa. Czasem część kosztów pokrywa gmina. W niektórych miastach sterylizowane/kastrowane psy są zwolnione od podatku. Więcej informacji na ten temat można uzyskać w lokalnym oddziale Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami.
Członek samca oraz pochwa suki mogą być trochę mniejsze u osobników wysterylizowanych przed osiągnięciem dojrzałości (Salmeri 1991a, 1991b). Ma to zwykłe bardzo małe znaczenie, jednak u ras, które mają skłonność do odkładania kamieni moczowych, na przykład u samców dalmatyńczyków, może być to przyczyną problemów. Bardzo rzadko zdarza się, że u suk wysterylizowanych w młodym wieku, pojawia się podrażnienie skóry w okolicach pochwy (Jagoe 1988).
Mit bardzo popularny (nawet wśród niektórych lekarzy weterynarii!) i
kompletnie pozbawiony jakiegokolwiek uzasadnienia naukowego. Ciąża nie
jest dla suki spełnieniem najskrytszych marzeń ani warunkiem jej
samorealizacji. Dodatkowo nie tylko nie ma żadnego pozytywnego wpływu na jej zdrowie, a wręcz przeciwnie, bardzo często skutkuje różnymi
komplikacjami zdrowotnymi układu rozrodczego, przez co niejednokrotnie
skraca życie zwierzęciu. Trzeba też zdawać sobie sprawę, że nawet jeden
miot to kłopot ze znalezieniem domu kilkorgu szczeniętom, a w przyszłości o wiele liczniejszej gromadzie ich potomków.
Zanim dopuścisz do tego, by twoja suka miała "przynajmniej jeden miot", popracuj jako ochotnik przez jakiś czas w lokalnym schronisku dla bezdomnych zwierząt. Zobaczysz tam mnóstwo szczeniąt i dorosłych psów, które co dzień są zabijane. Rozmnażając swojego psa zwiększasz liczbę niepotrzebnych śmierci oraz ilość psów obciążonych chorobami genetycznymi.
To nie jest prawdą. Nie ma statystycznie znaczącej różnicy w występowaniu raka gruczołu krokowego u psów kastrowanych i niekastrowanych (Obradovich 1987). Różnica występuje jedynie w szybkości rozprzestrzeniania się nowotworu do płuc u kastrowanych psów (Bell 1991). Natomiast kastracja wyklucza występowanie wszystkich innych schorzeń prostaty (Krawiec 1994).
Psy nie są ludźmi. Nie planują posiadania potomstwa, wychowywania go i troszczenia się o nie przez 18 lat, nie marzą też o tym, by pewnego dnia zostać dziadkami. Samce nie zdają sobie nawet sprawy z tego, że szczeniaki, do których narodzenia przyczyniły się, są ich własnym potomstwem. Instynktem rozmnażania psów kierują hormony. Gdy wyeliminujemy hormony płciowe, znika potrzeba rozmnażania się i pies nie odczuwa różnicy.
Rzadko jest to prawdą. Suka, która jest agresywna przed sterylizacją, może stać się bardziej agresywna po zabiegu. Jednak znakomita większość suk, które nie są agresywne, nie zmienia swego charakteru z powodu sterylizacji.
Nie ma żadnych konkretnych dowodów na poparcie tej tezy. Psy, które są sterylizowane/kastrowane w okresie szczenięcym, czasem są bardziej aktywne, niż osobniki niesterylizowane/niekastrowane, jednak badania wskazują, że nie ma znaczących różnic w zachowaniu pomiędzy psami kastrowanymi w wieku 7 tygodni, a kastrowanymi w wieku 7 miesięcy (Salmeri 1991a). Poza tym, od lat wiadomo, że kastracja psa pomaga rozwiązać wiele problemów z zachowaniem.
Należy pod uwagę wziąć jeszcze następującą sprawę: psy pracujące (na przykład przewodnicy niewidomych) prawie zawsze są kastrowane. Podobnie psy, które są szkolone w posłuszeństwie. Oczywistym jest, że odpowiedzialna funkcja wymaga od psa wiele dojrzałości oraz opanowanego charakteru. Kastracja w rzeczywistości zwiększa stabilność temperamentu psa, poprzez wykluczenie rozproszeń wynikających z instynktu seksualnego.
Dobre szkolenie i socjalizacja są rzeczywiście bardzo niezbędne dla zdrowia psa. Jednak, nawet najlepiej wyszkolone psy mogą wykazywać problemy behawioralne. Pamiętaj, że hormony płciowe działają na organizm na podstawowym poziomie, więc często są silniejsze, niż najlepsze szkolenie. Jak wykazują badania, działanie hormonów płciowych, zwłaszcza testosteronu, sprawia, że niewykastrowane psy znajdują się w grupie największego ryzyka jeśli chodzi o wystąpienie agresji (Beaver 1983, Blackshaw 1991, Galac 1997, Line 1986, etc).
W rzeczywistości kastrowane psy mogą być lepszymi obrońcami niż niekastrowane, ponieważ nie podlegają one działaniu popędu płciowego. Zamiast włóczyć się za sukami w cieczce lub wdawać się w walki z innymi samcami, psy kastrowane poświęcają całą swoją uwagę właścicielowi. Faktem jest, że niedawne badania wykazały, że kastracja nie odbija się w żaden sposób na agresji względem nieznanych ludzi (Neilson 1997).
Nie ma nic "naturalnego" w życiu dzisiejszych psów domowych. Powstały one w wyniku wielowiekowej selekcji prowadzonej przez człowieka. Wprowadziliśmy psy do swoich rodzin jako zwierzęta domowe i musimy zapewnić im dobre warunki bytowe. Kastracja i sterylizacja przynoszą psom bardzo wiele korzyści, przy kilku tylko znaczących przeciwwskazaniach.
Autor: Ione L. Smith
Marta Budny - Krzyżak poradnia@psiesmutki.gdansk.pl tel. 510-427-964